Mười ba cách nhìn áo trắng

Cuối hè, tôi viết xuống một câu để làm đề tài để chụp ảnh, hôm nay đọc lại thấy: Mười ba cách nhìn màu trắng -- được viết theo tựa một bài thơ* có lẽ nằm trong số những bài thơ hay nhất từng được viết ra.

[*Thirteen Ways Of Looking At A Blackbird của Wallace Stevens]

Chụp được một số ảnh, tôi gửi cho hai người bạn nhờ xem có được không. Gửi ảnh đi rồi, tôi hồi họp quá sức. Trong lúc ngồi chờ, tôi nhận ra mình đã bị điên rồi. Vì sao lại chọn một đề tài ai nghe thấy cũng biết ngay là không-cách-gì-làm-được? Sự dã man nhất của các nghệ sĩ lớn là họ đã làm ra cái gì rồi thì chúng ta đến gần là chết.

Tôi xoá gần hết ảnh và nói với hai bạn kia đừng kể với ai là tôi có lần bị điên như thế. Nghĩ lại những ngày nhìn hoa trắng từ gần và từ xa, từ độ nghiêng này và độ nghiêng khác, nhìn và không nhìn, tôi thấy nhớ. Bỏ dự án thì không còn được ngồi thật im đưa mắt đi theo đường viền buồn bã và lênh đênh của các cánh hoa nữa hay sao? Ừ, không còn được làm vậy nữa. Nếu không chụp ảnh thì không còn lý do. Không ai cứ ngồi đó mà nhìn xem cái đường viền này của cánh hoa nó rơi vào khoảng không nào, nhìn chẳng để làm gì. Sống không nên sến thế.

Dự án bị bỏ rơi vì đã được nghĩ ra trong lúc điên. Bâng khuâng gì, đời còn bao nhiêu thứ cực nhọc hơn, có thứ tưởng như quan trọng hơn mạng sống của mình, làm không xong thì bỏ xác. Vậy mà rồi có khi mới qua năm sau nó chỉ còn là một chút hơi nước trong ký ức, còn mình thì không khác đi nhiều lắm dù nó đã thành công hay thất bại.

Dù sao cuối hè qua lúc nhìn những cánh hoa - nhìn lâu vì lúc đó được phép làm như vậy - tôi đã hiểu vì sao người ta sợ hoa tàn: Các cánh hoa luôn ôm lấy một cái gì bên trong. Cái gì? Thôi không biết và cũng chẳng cần biết. Nhưng đến lúc hoa tàn thì không thể không thấy là hoa rơi đi từng cánh một mà không để lộ ra cái gì bên trong cả, trống không, không có gì. Dường như cái chết là có thật.

Còn việc hồn của hoa hay của người không ở bên trong mà ở giữa cái này và cái kia nào đó thì không ai nghĩ ra hết.